شنبه ٣٠ دی ١٣٩٦ فارسي|English|اردو
 
صفحه اصلی|ايران|آلبوم تصاوير ايران|فارسي|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
عمارت باغ ارم شیراز
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   
مراحل تکامل زبان سندی

 منبع : روزنامه جنگ، ۲۷ ماه ژوئیه، ۲۰۱۶ میلادی

 نويسنده : طارق عزیز شیخ    ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1395/06/24  

 

 

در زمان حکومت سومروها داستان های عاشقانه به اوج رسید. داستان عاشقانه ساسی پنون همچنان در ادبیات سند زنده است. شاعر بزرگ سند شاه عبداللطیف این داستان را بیش از همه در اشعار خود ذکر کرد. یکی دیگر از داستان های این دور «ماروی» است که به عمر سومرو از حاکمان وقت نسبت داده می شود. داستان های دیگری همچون «سوهانی ماهیوال»، «مومل رانو»، «لیلا چنیسر» و «سورته» نیز در ادبیات سند یافت می شود. آن زمان عصر پیشرفت و سازنده زبان و ادبیات سندی بود. شعر عامیانه سندی که در ادبیات سندی به آن شعر لوک می گویند از زمان سومروها آغاز گردید. پس از سومروها، دودمان سمه سلطنت را بدست گرفتند و فرمانروایی آنان تا سیصد سال ادامه پیدا کرد. در این دور زبان فارسی در زبان درباری سند آمیخته شد. لیکن اولین شاعر کلاسیک سند قاضی قادن به زبان سندی شعر می گفت. در این زمان شعر سندی و محافل مردمی در قالبی فرهنگی درآمده بود. در سال ۱۵۲۱ میلادی در زمان جام فیروز سمو‌ن آخرین فرمانروای سلطنت سمه جنگ داخلی شروع گردید. در این اثنا شاه بیگ ارغون به همراه لشکر خود به سند یورش برد. جام صلاح الدین یکی از مخالفان قدرتمند جام فیروز سمون در این جنگ از شاه بیگ ارغون حمایت کرد. جنگی تاریخی در شهر سیهون رخ داد و در نهایت شاه بیگ ارغون با تصرف تخت به پادشاهی رسید.

فرمانروایان ارغون زبان فارسی را به طور کامل در منطقه سند رایج ساختند. در این عصر علم و ادبیات سندی دچار آسیب شدید شد. در این عصر سرزمین سند زبان خود را حفظ کرد، به همین دلیل اشعار مردمی و شعرای کلاسیک در این زمان هم دیده می شوند. لطف الله قادری به زبان فارسی شعر سرود و اشعار سندی را با الفبای فارسی نوشت. پس از آن شاه عبدالکریم از شعرای عارف با اشعار عارفانه خود دوباره زبان سندی را احیا کرد. زبان سندی دوباره به رشد و نمو پرداخت. ترخان پس از شاه بیگ ارغون به فرمانروایی رسید و زبان فارسی به صورت کامل رایج شد. گرایش مذهبی در اشعار سندی فزون یافت. مدتی پس از آن مغل ها در سند به سلطنت رسیدند. در عصر مغل ها علاوه بر فارسی زبان اردو هم وارد منطقه سند شد. این کاملا مشخص است که زبان اردو در منطقه سند پیش از استقلال پاکستان وجود داشته است و مردم این منطقه با زبان اردو آشنا بوده اند. دکتر میمن عبدالمجید سندی در تحقیق خود نوشته است در عصر مغل ها زبان اردو در سند رواج یافت. افرادی همچون محمود صابری، محمد سعید راهبر، میر علی جعفری و محسن الدین شیرازی از هندوستان آمدند و آنها به زبان اردو شعر می گفتند. به همین سبب شعرای سند نیز به شاعری به زبان اردو روی آوردند. شیخ ورو، عبدالسبحان تتوی و سید حیدر الدین کامل این دسته از شعرای سندی بودند که به زبان اردو هم شعر سرودند.

در زمان دودمان کلهر که به آن دودمان عباسی هم گفته می شود، زبان رسمی و اداری فارسی بود. این دوران عصر طلایی ادبیات سند است. در این عصر شاه عبد اللطیف بتایی با اشعار خود زبان سندی را دوباره زنده کرد. این زمانی است که هر طرف آوازه زبان فارسی بود و کسی که زبان فارسی نمی دانست، حقیر شمرده می شد. اشعار شاه لطیف روح تازه ای به زبان سندی بخشید. اشعار او لغت، تاریخ، تمدن، فرهنگ، عرفان و فلسفه بود و کسی که آن را مطالعه می کرد در روحش سرازیر می شد.

یکی دیگر از شخصیت های این عصر مخدوم ابوالحسن سندی است. او زبان سندی را تخلیق کرد. پیش از این زبان سندی الفبای مستندی نداشت که موجب اطمینان خواننده شود. لیکن او با کمک الفبای عربی زبان سندی را به نگارش درآورد. آن یک دستاورد تاریخی بود. او ۲۹ حرف زبان عربی را به زبان سندی اضافه کرد و پس از آن با کمک نقطه ها، آواهای خالص سندی را ایجاد کرد. پس از این عهد تالپورها سر رسید. در این دور مطالب بسیاری به زبان سندی نگاشته شد. زبان های عربی و فارسی اهمیت ویژه ای در دربار داشتند. در این دوران گرایش های مذهبی و فرقه ای شدت یافت. در چنین شرایطی «سچل سرمست» آمد و شعار «انا الحق» سر داد. وی برای از بین بردن افراط گرایی از اشعار خود بهره برد و پیام بشریت و مذهب را گستراند.

در سال ۱۸۴۳ میلادی انگلیسی ها حکومت را در سند به دست گرفتند. آنان به زبان سندی علاقه نشان دادند. انگلیسی های اولین فرمانروایان مهاجم بودند که به زبان محلی اهمیت دادند. زبان سندی را به صورت رسمی رایج کردند. زبان اداری را نیز زبان سندی قرار دادند. از آموزش در سند استقبال کردند. در سال ۱۸۵۱ میلادی کمیساریای ایالتی انگلیس بارتل فاریر دستوری صادر کرد که بر طبق آن تمام افسران دولتی باید به زبان سندی امتحان می دادند. در همین راستا کمیته ای از افسران انگلیسی با هدف گزینش الفبا برای زبان سندی تشکیل شد. نظر آقای ریچارد برتن در این بود که الفبای عربی انتخاب شود. کمیته پس از تحقیق در مورد ساختار واژه ها، آواها و لهجه با اتفاق رای الفبا را تشکیل دادند. در این الفبا، ۲۹ حرف عربی و ۳ حرف فارسی هم صدا اضافه گردید و مابقی ۲۰ حرف مخصوص زبان سندی در آن گنجانده شد. بدین ترتیب الفبایی متشکل از ۵۲ حرف بوجود آمد. الفبای سندی مخدوم ابوالحسن اساس این الفبا قرار گرفت. پس از آن حاکمان انگلیسی زبان سندی را در هر سطح رایج کردند. در مراکز آموزشی، محاکم قضایی و دفاتر نامه نگاری به زبان سندی شروع شد.

میرزا قلیچ بیگ بیش از همه به زبان سندی خدمت کرد. در کتاب های او هر موضوع دیده می شود. دکتر ترامپ مجله «شاه جو» را از آلمان منتشر ساخت. کتاب مقدس مسیحیان به زبان سندی ترجمه شد. کتب مذهبی هندی نیز در این برهه ترجمه گردید. در سال ۱۸۶۰ میلادی روزنامه «خورشید» در کراچی به چاپ رسید. این اولین روزنامه به زبان سندی بود. اولین و کامل ترین روزنامه سندی «معین الاسلام» بود. این روزنامه توسط میرزا محمد صادق علی بیگ انتشار می یافت. حسن علی آفندی که بنیانگذار «سند مدرسه اسلام» بود، هفته نامه «معاون مجمع» را منتشر کرد. روزنامه نگاری سندی از این هفته نامه بسیار بهره برد.

پس از استقلال پاکستان اثرات زبان اردو نیز در زبان سندی دیده می شود. دلیل وجود جمعیت کثیری از اردو زبانان در سند هم این است که اردو زبان ملی است و بدین وسیله پیوندی میان دو زبان بوجود آمد. زبان سندی از زمان انگلیسی ها رسمی بود. زبان دفاتر دولتی بود. به این جهت جایگاه خود را ثابت نگه داشت ولی به همراه آن زبان اردو نیز به کار برده می شد. مدارس زبان اردو تاسیس گردید. در این مدارس متکلمین زبان های مختلف به زبان اردو به تحصیل می پرداختند. واژه های اردو وارد زبان سندی شد. بویژه واژه های روزنامه های اردو زبان که در روزنامه های سندی رایج شد و اکنون بخشی از زبان سندی است. همچنین «فرهنگ سندی-اردو» تدوین گردید. در مراحل تکامل زبان سندی فراز و نشیب هایی وجود داشته است. امروز مردم واژه های خاص زبان سندی را به سختی می فهمند. زبان سندی یک شاهکار است. در این زبان برای هر چیز چندین نام و چندین چیز با یک نام وجود دارد. مخدوم ابوالحسن، شاه عبدالطیف بتایی، قاضی قادن، میرزا قلیچ بیگ، دکتر نبی بخش بلوچ، سراج و شیخ ایاز از شخصیاتی هستند که زبان سندی وامدار آنان است. امروز شرایط ایجاب می کند که ما نسبت به کتاب ها و زبان خود آگاهی داشته باشیم و اشتیاق و اهمیت در قبال آن نشان دهیم.

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
امام رضا

The Islamic Schools

سايت امام خميني(رہ)

حضرت آيت‏اللَّه خامنه‏اي رهبر معظم انقلاب اسلامي

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

دكتر حسن روحانی رييس جمهور

کتابخانه دیحیتال سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

طرح حمایت از ترجمه و نشر آثار فارسی

آغاز صد و شصت و هفتمین دوره آموزش زبان فارسی

بنیاد سعدی  (آموزش زبان فارسی درجهان) Saadi Foundation

سازمان ايران گردي وجهان گردي ايران

سايت شهيد مطهري

ايرانيان خارج از کشور

IRIB

IRNA

دانشگاه کراچي

Hamdard University Karachi

اخبار بزبان اردو

مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی

کانال هاي تلويزيوني پاکستان

Dictionary

دانشگاہ المصطفی

kanoon
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 444
بازدید امروز : 30
بازدید این صفحه : 689366
بازدیدکنندگان آنلاين : 3
زمان بازدید : 1.5156

صفحه اصلی|ايران|فارسي|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت